Olej na twarz budzi skrajne emocje. Dla jednych to najprostszy kosmetyk na wieczór, dla innych prosta droga do zapchanych porów. Prawda leży pośrodku i zależy głównie od tego, jaki to olej, ile go nakładasz i na jaką skórę. Różnice między olejami nie są kwestią mody, tylko składu: proporcji kwasów tłuszczowych, które decydują o tym, jak olej się wchłania, jak szybko jełczeje i komu posłuży.
Opisujemy sześć olejów, które najczęściej trafiają na twarz: jojobę, olej z pestek malin, z dzikiej róży, z wiesiołka, arganowy i konopny. Z tabelą składu, uczciwym podejściem do komedogenności i wyliczeniem, ile kosztuje taka pielęgnacja miesięcznie.
Co olej robi na skórze
Olej roślinny to przede wszystkim emolient, czyli składnik, który zmiękcza i wygładza skórę oraz tworzy na niej cienką warstwę ograniczającą ucieczkę wody. Sam olej nie nawilża w sensie dostarczania wody, dlatego najlepiej działa nałożony na wilgotną skórę albo na krem czy serum z humektantem.
W aromaterapii i domowych kosmetykach olej roślinny nazywa się olejem nośnikowym, bo służy do rozcieńczania olejków eterycznych. Na twarz może jednak być stosowany samodzielnie.
Najważniejsza rzecz, którą warto zapamiętać, to dwa kwasy tłuszczowe:
- Kwas linolowy (omega-6) jest składnikiem ceramidów, czyli lipidów, które spajają komórki naskórka. Przegląd w czasopiśmie „Antioxidants” (2018) przypomina, że przy jego niedoborze w barierze naskórka zastępuje go kwas oleinowy, a skóra gorzej zatrzymuje wodę. Oleje bogate w kwas linolowy są lekkie i szybko się wchłaniają.
- Kwas oleinowy (omega-9) daje olejom bogatszą, bardziej odżywczą konsystencję. W większych ilościach może jednak rozluźniać barierę naskórka. W badaniu w „Pediatric Dermatology” (2013) dorośli smarowali przedramię oliwą z oliwek, bogatą w kwas oleinowy, dwa razy dziennie przez kilka tygodni. Oliwa pogorszyła integralność warstwy rogowej, a olej słonecznikowy, bogaty w kwas linolowy, nie.
Nie znaczy to, że oleje bogate w kwas oleinowy są złe. Dla skóry suchej i dojrzałej bywają przyjemniejsze. Przy skórze wrażliwej, z osłabioną barierą, lepiej jednak zaczynać od olejów z przewagą linolowego.
Sześć olejów w jednej tabeli
Wartości kwasów tłuszczowych pochodzą z analiz opublikowanych w czasopismach naukowych i różnią się w zależności od odmiany rośliny, klimatu i sposobu tłoczenia. Traktuj je jako orientacyjne.
| Olej (INCI) | Główne składniki | Konsystencja | Dla jakiej cery | Trwałość |
|---|---|---|---|---|
| Jojoba (Simmondsia Chinensis Seed Oil) | Głównie estry wosków (ok. 97%), nie trójglicerydy; dominuje kwas eikozenowy | Lekka, nie zostawia tłustego filmu | Każda, także mieszana i tłusta | Bardzo dobra, wolno jełczeje |
| Z pestek malin (Rubus Idaeus Seed Oil) | Kwas linolowy ok. 45-55%, alfa-linolenowy ok. 29-38% | Lekka, sucha w dotyku | Mieszana, tłusta, normalna | Słaba, przechowywać w lodówce |
| Z dzikiej róży (Rosa Canina Fruit Oil) | Kwas linolowy ok. 42-50%, oleinowy ok. 20-30%, alfa-linolenowy ok. 14-29% | Lekka do średniej | Normalna, sucha, dojrzała, z przebarwieniami | Słaba, przechowywać w lodówce |
| Z wiesiołka (Oenothera Biennis Oil) | Kwas linolowy ok. 70-74%, gamma-linolenowy ok. 8-10% | Średnia | Sucha, wrażliwa, z osłabioną barierą | Słaba, przechowywać w lodówce |
| Arganowy (Argania Spinosa Kernel Oil) | Kwas oleinowy ok. 41-55%, linolowy ok. 27-37%; dużo tokoferoli (witaminy E) | Średnia, odżywcza | Sucha, normalna, dojrzała | Dobra |
| Konopny (Cannabis Sativa Seed Oil) | Kwas linolowy ok. 55-57%, alfa-linolenowy ok. 16-20%, gamma-linolenowy ok. 1% | Lekka | Mieszana, tłusta, wrażliwa | Słaba, przechowywać w lodówce |
Kilka uwag do tabeli. Jojoba chemicznie nie jest tłuszczem, tylko płynnym woskiem, stąd jej wyjątkowa stabilność. Olej konopny tłoczony z nasion to co innego niż olejki z CBD; w kosmetykach liczy się w nim przede wszystkim profil kwasów tłuszczowych. Olej z dzikiej róży bywa reklamowany jako „naturalny retinol”, ale nie traktuj go jako zamiennika składników, o których piszemy w tekście retinol czy bakuchiol.
Komedogenność: skąd te liczby i ile są warte
Komedogenność to skłonność składnika do zapychania ujść mieszków włosowych i tworzenia zaskórników. W internecie krążą tabele, w których każdy olej ma ocenę od 0 do 5. Większość z nich wywodzi się z testów na uchu królika. Najczęściej cytowana praca, opublikowana w „Journal of the Society of Cosmetic Chemists” (1989), sprawdzała składniki w stężeniu 10% w glikolu propylenowym, nakładane na ucho królika pięć dni w tygodniu przez dwa tygodnie. Autor sam podkreślał, że to model bardzo czuły i że nie wszystko, co podrażnia ucho królika, podrażni skórę człowieka.
Do tego te same oleje dostają w różnych tabelach różne oceny, a wynik dla czystego oleju nie mówi, jak zachowa się w kremie, gdzie jest go kilka procent. Dlatego traktuj takie skale jak luźną wskazówkę, a nie wyrok. Praktyczne wnioski:
- przy skórze skłonnej do zaskórników zaczynaj od olejów lekkich, bogatych w kwas linolowy, i od małej ilości (2 krople);
- bardzo bogate oleje i masła, np. kokosowy czy kakaowe, lepiej zostaw na ciało;
- nowy olej testuj na jednym fragmencie twarzy, np. na żuchwie, przez 2-3 tygodnie, zanim nałożysz go na całą twarz;
- przy trądziku z bolesnymi, zapalnymi zmianami skonsultuj pielęgnację z dermatologiem, zanim zaczniesz eksperymentować z olejami.
Jak nakładać olej na twarz
- Wieczorem umyj twarz łagodnym produktem. Jeśli lubisz demakijaż olejem, opisujemy go w tekście o oczyszczaniu twarzy olejem.
- Zostaw skórę wilgotną albo spryskaj ją hydrolatem lub wodą termalną.
- Rozgrzej 2-4 krople oleju w dłoniach. Na twarz i szyję to zwykle wystarczy. Jeśli po 15 minutach skóra się świeci, następnym razem użyj mniej.
- Przyłóż dłonie do twarzy i delikatnie dociśnij, a potem rozprowadź olej ruchami od środka twarzy na zewnątrz. To dobry moment na kilka minut masażu, który opisujemy w tekście automasaż twarzy krok po kroku.
- Albo dodaj olej do kremu. Kropla oleju zmieszana z porcją kremu na dłoni to prosty sposób, by zrobić z lekkiego kremu bogatszy na zimę (więcej w tekście o pielęgnacji skóry zimą).
Rano olej możesz pominąć albo użyć jednej kropli pod krem z filtrem. Olej nie chroni przed słońcem w stopniu, który miałby znaczenie, więc nie zastąpi SPF.
Prosta mieszanka na wieczór dla cery mieszanej: 10 ml oleju z pestek malin i 20 ml oleju jojoba w butelce z ciemnego szkła z pipetą. Wymieszaj, opisz datą i trzymaj w lodówce. Zużyj w ciągu 2-3 miesięcy albo wcześniej, jeśli zapach zmieni się na ostry, „farbowy”. Dla cery suchej zamień olej malinowy na arganowy.
Ile to kosztuje i na jak długo starcza
Policzyłyśmy, na ile wystarcza butelka 30 ml. Założenia: 1 ml to około 20 kropli (przybliżenie stosowane w aptece), olej nakładany raz dziennie wieczorem. Przy 3 kroplach dziennie 30 ml wystarcza na około 200 dni, przy 4 kroplach na około 150 dni. To dłużej, niż większość olejów bogatych w kwasy omega-3 i omega-6 zachowuje świeżość po otwarciu, dlatego przy olejach malinowym, różanym, wiesiołkowym i konopnym lepiej kupować małe butelki.
| Olej | Cena 30 ml (szacunek redakcji) | Koszt miesięczny przy 3 kroplach dziennie |
|---|---|---|
| Jojoba | 20-45 zł | ok. 3-7 zł |
| Z pestek malin | 25-55 zł | ok. 4-8 zł |
| Z dzikiej róży | 25-60 zł | ok. 4-9 zł |
| Z wiesiołka | 15-35 zł | ok. 2-5 zł |
| Arganowy | 25-60 zł | ok. 4-9 zł |
| Konopny | 15-35 zł | ok. 2-5 zł |
Ceny są orientacyjne, dotyczą olejów kosmetycznych tłoczonych na zimno w polskich sklepach i mogą się różnić w zależności od certyfikatu i pochodzenia. Wniosek jest prosty: olej na twarz to jeden z najtańszych elementów pielęgnacji. Realnym kosztem jest wyrzucanie zjełczałych resztek.
Jak wybrać i przechowywać olej
- Tłoczony na zimno, nierafinowany zachowuje więcej naturalnych składników i zapach. Rafinowany jest bardziej neutralny i trwalszy. Oba mają tę samą nazwę w INCI, więc szukaj informacji na etykiecie.
- Ciemne szkło i mała pojemność. Światło i powietrze przyspieszają jełczenie.
- Lodówka dla olejów bogatych w kwasy wielonienasycone: malinowego, różanego, wiesiołkowego, konopnego. Jojoba i arganowy mogą stać w szafce, z dala od słońca i grzejnika.
- Test nosem. Świeży olej pachnie łagodnie, orzechowo lub roślinnie. Ostry, gorzki zapach przypominający farbę olejną to znak, że olej się utlenił i może podrażniać skórę.
- Skład jednego oleju powinien mieć jedną pozycję, ewentualnie z dodatkiem Tocopherol (witamina E jako przeciwutleniacz). Jak czytać nazwy, wyjaśniamy w poradniku jak czytać skład kosmetyku.
Najczęstsze pytania
Czy olej może zastąpić krem?
U części osób ze skórą suchą lub normalną tak, szczególnie wieczorem na wilgotną skórę. Przy cerze odwodnionej lepiej sprawdza się połączenie: serum lub krem z humektantem, a na to kilka kropli oleju.
Czy przy cerze tłustej można używać olejów?
Można, jeśli wybierzesz lekki olej, np. jojobę, malinowy lub konopny, i nałożysz go niewiele. Olej nie „reguluje” wydzielania sebum, ale dobrze dobrany nie musi go nasilać ani zapychać porów.
Ile kropli oleju na twarz?
Zwykle 2-4 krople na twarz i szyję. Jeśli po kwadransie skóra jest wyraźnie tłusta, zmniejsz ilość.
Czy olej z dzikiej róży rozjaśnia przebarwienia?
Bywa polecany przy skórze z przebarwieniami, ale nie ma mocnych badań klinicznych, które pokazywałyby wyraźny efekt rozjaśniający. Najwięcej dla przebarwień robi codzienna ochrona przeciwsłoneczna i składniki o lepiej udokumentowanym działaniu, jak niacynamid.
