Zimą skóra dostaje z dwóch stron. Na zewnątrz mróz i wiatr, w środku ogrzewane, suche powietrze. Do tego gorące prysznice, wełniane szaliki i częstsze mycie rąk. Efekt zna większość z nas: ściągnięta twarz po umyciu, łuszczące się policzki, spierzchnięte usta, zaczerwienienie po powrocie ze spaceru.
Zimowa pielęgnacja nie wymaga wymiany całej kosmetyczki. Zwykle wystarczy kilka zmian: łagodniejsze mycie, bogatszy krem, ochrona przed wiatrem i trochę uwagi poświęconej powietrzu w mieszkaniu. Poniżej wyjaśniamy, dlaczego te kroki działają, i podajemy prosty plan na cały sezon.
Co się dzieje ze skórą zimą
Skórę chroni bariera hydrolipidowa, czyli cienka warstwa złożona z lipidów (tłuszczów) naskórka, sebum i wody, która spaja komórki warstwy rogowej i ogranicza ucieczkę wilgoci. Gdy jest w dobrej kondycji, skóra jest elastyczna i odporna na podrażnienia. Gdy jest naruszona, woda szybciej odparowuje, a substancje drażniące łatwiej wnikają.
Zimą sprzyja temu kilka rzeczy naraz. Zimne powietrze zawiera mało pary wodnej, a po ogrzaniu w mieszkaniu staje się jeszcze bardziej suche. Wiatr przyspiesza parowanie wody ze skóry. Gorąca woda i mocne detergenty wypłukują lipidy. Dlatego nawet cera tłusta potrafi zimą wyglądać na odwodnioną: błyszczy się w strefie T i jednocześnie łuszczy na policzkach.
Emolienty, humektanty i okluzja w praktyce
Zimowy krem powinien łączyć trzy rodzaje składników:
- Humektanty - składniki, które przyciągają i wiążą wodę w naskórku: gliceryna (Glycerin), kwas hialuronowy (Sodium Hyaluronate), mocznik (Urea), pantenol.
- Emolienty - substancje natłuszczające, które wypełniają przestrzenie między komórkami naskórka i wygładzają skórę: oleje roślinne, masło shea, skwalan, ceramidy.
- Składniki okluzyjne - tworzą na powierzchni warstwę ograniczającą parowanie wody: wazelina, lanolina, woski, gęste masła.
American Academy of Dermatology przy suchej skórze poleca kremy i maści zamiast lekkich balsamów oraz wymienia m.in. olej jojoba, masło shea, glicerynę, kwas hialuronowy, kwas mlekowy, lanolinę i wazelinę jako pomocne składniki. Zimą sprawdza się więc zasada: rano lżej, wieczorem bogaciej. Jeśli lubisz oleje, kilka kropli wmieszanych w krem albo nałożonych na niego zwiększa okluzję. Przy cerze skłonnej do zaskórników lepiej wybierać oleje o lżejszym składzie, o czym piszemy w tekście o olejach roślinnych do twarzy.
Krem ochronny na mróz: co daje, a czego nie
Tłuste kremy „na zimno” poprawiają komfort skóry na wietrze: mniej szczypie, mniej się ściąga, wolniej wysycha. To ich realna zaleta, szczególnie dla dzieci, osób uprawiających sporty zimowe i cery naczynkowej.
Warto jednak wiedzieć, że nie chronią przed odmrożeniami. Fińskie badania prowadzone wśród żołnierzy (publikowane m.in. w Acta Dermato-Venereologica na przełomie lat 90. i 2000.) nie wykazały, by kremy chroniły skórę twarzy przed odmrożeniem. W obserwacjach ich stosowanie wiązało się nawet z częstszymi odmrożeniami, prawdopodobnie przez fałszywe poczucie bezpieczeństwa. Badania miały ograniczenia, ale wniosek praktyczny jest prosty: przy silnym mrozie i wietrze twarz chroni przede wszystkim szalik, komin, kaptur i ograniczenie czasu na zewnątrz. Krem jest dodatkiem.
Gruby krem nakładaj 15-20 minut przed wyjściem, nie tuż przed drzwiami. Zdąży się wchłonąć, a na skórze zostanie cienka warstwa ochronna zamiast tłustej powłoki, która na mrozie tylko się wychładza.
Mycie twarzy i ciała zimą
- AAD zaleca krótki prysznic lub kąpiel: około 5-10 minut, w ciepłej, a nie gorącej wodzie.
- Zamknij drzwi łazienki podczas kąpieli, żeby utrzymać wilgoć w powietrzu.
- Osuszaj skórę przykładając ręcznik, nie trąc.
- Krem lub balsam nałóż w ciągu kilku minut po kąpieli, na jeszcze wilgotną skórę.
- Twarz myj łagodnym produktem, a rano często wystarczy sama woda. Makijaż zmywaj olejkiem lub balsamem, który nie wysusza. Szczegóły w tekście o oczyszczaniu twarzy olejem.
- Wybieraj kosmetyki bezzapachowe. AAD przypomina, że produkty z napisem „unscented” mogą zawierać substancje maskujące zapach, które też bywają drażniące.
Powietrze w mieszkaniu
Przy kaloryferach odkręconych na cały regulator wilgotność w pomieszczeniu potrafi mocno spaść. AAD przy suchej skórze zaleca nawilżacz powietrza, np. w sypialni na czas snu. Najprościej kupić tani higrometr i sprawdzić, co się dzieje: za komfortowy zakres najczęściej uznaje się około 40-60 proc. wilgotności względnej. Przy wyższej wilgotności rośnie ryzyko kondensacji na oknach i pleśni.
- Nawilżacz czyść regularnie według instrukcji producenta, żeby nie rozwijały się w nim pleśń i bakterie.
- Jeśli nie masz nawilżacza, pomoże obniżenie temperatury o 1-2 stopnie, wietrzenie zamiast ciągłego grzania i suszenie prania w mieszkaniu (o ile nie ma problemu z wilgocią na ścianach).
- Zadbaj o picie wody, choć samo picie nie zastąpi pielęgnacji zewnętrznej.
Filtr zimą: kiedy jest potrzebny
W pochmurny grudniowy dzień w mieście promieniowanie UV jest niskie. Zupełnie inaczej jest na stoku. Według przewodnika Światowej Organizacji Zdrowia o indeksie UV świeży śnieg odbija do około 80 proc. promieniowania UV, a z każdym tysiącem metrów wysokości poziom UV rośnie o 10-12 proc. Lekkie zachmurzenie przepuszcza dużą część promieniowania. Na narty i zimowe wędrówki w góry potrzebujesz więc filtra SPF 50, nałożonego obficie i odnawianego, oraz pomadki z filtrem.
Na co dzień w mieście krem z filtrem SPF 30 przyda się szczególnie, jeśli stosujesz kwasy lub retinol.
Plan pielęgnacji na zimę
| Pora | Krok | Na co zwrócić uwagę |
|---|---|---|
| Rano | Letnia woda lub łagodna emulsja | Bez żeli z mocnymi detergentami |
| Rano | Krem nawilżający z humektantami i emolientami | Na lekko wilgotną skórę |
| Rano, przed wyjściem | Krem ochronny lub filtr, pomadka | 15-20 minut przed wyjściem; na stok SPF 50 |
| Wieczorem | Olejek lub balsam myjący, potem łagodna emulsja | Woda ciepła, nie gorąca |
| Wieczorem | Bogatszy krem; przy suchej skórze kilka kropli oleju | Składniki aktywne wprowadzaj ostrożnie, gdy skóra jest podrażniona |
| 1-2 razy w tygodniu | Maska nawilżająca albo gruba warstwa kremu na 10-15 minut, nadmiar zebrany chusteczką | Zamiast częstych peelingów |
| Raz w tygodniu lub rzadziej | Łagodny peeling enzymatyczny | Nie na popękaną, podrażnioną skórę |
| Codziennie | Dłonie: krem po każdym myciu, rękawiczki na zewnątrz | Patrz: pielęgnacja dłoni i paznokci |
Ciało też potrzebuje zimą więcej tłuszczu. Jeśli balsam znika ze skóry po godzinie, spróbuj kosmetyków na bazie maseł roślinnych. Porównanie znajdziesz w artykule o masłach do ciała.
Usta, okolice nosa i cera naczynkowa
Usta nie mają gruczołów łojowych, dlatego zimą pękają najszybciej. Pomadka z wazeliną, lanoliną, woskiem lub masłem shea działa lepiej niż błyszczyk. Nie oblizuj ust na mrozie i nie zdzieraj skórek. Skrzydełka nosa podczas kataru chroń cienką warstwą maści lub gęstego kremu.
Cera naczynkowa zimą reaguje szczególnie mocno na kontrast temperatur. Po powrocie do domu nie myj twarzy gorącą wodą i nie siadaj tuż przy kaloryferze. Więcej wskazówek w tekście o pielęgnacji cery naczynkowej.
Kiedy sucha skóra to sygnał do lekarza
Jeśli mimo łagodnego mycia i regularnego nawilżania skóra nadal swędzi, pęka do krwi, pojawiają się sączące zmiany albo zaczerwienione, łuszczące się plamy, idź do dermatologa. AAD przypomina, że uporczywa suchość może towarzyszyć m.in. atopowemu zapaleniu skóry, łuszczycy i niektórym chorobom ogólnym.
Najczęstsze pytania
Czy zimą trzeba zmienić krem na tłustszy?
Nie zawsze cały. Często wystarczy bogatszy krem na noc albo dodanie kilku kropli oleju, a na dzień zostaje dotychczasowy.
Czy kwas hialuronowy na mrozie wysusza skórę?
Humektanty najlepiej działają z emolientami, które zatrzymują wodę w skórze. Nakładaj serum z kwasem hialuronowym pod krem, a nie jako jedyny kosmetyk.
Czy można stosować kwasy i retinol zimą?
Tak, to dobry czas na takie kuracje ze względu na mniejsze nasłonecznienie. Jeśli jednak skóra jest podrażniona przez mróz i ogrzewanie, zmniejsz częstotliwość albo zrób przerwę.
Czy wazelina na twarz to dobry pomysł?
Cienka warstwa na usta, skrzydełka nosa czy suche miejsca bywa bardzo pomocna. Na całą twarz przy cerze skłonnej do zaskórników lepiej wybrać krem.
